UPI Payment Charges Latest News: UPI वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. 15 ऑक्टोबर 2026 पासून ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या काही UPI व्यापारी व्यवहारांवर 0.4 टक्के Merchant Discount Rate (MDR) लागू होणार आहे. मात्र या शुल्काचा थेट भार ग्राहकांवर टाकला जाणार नाही. हे शुल्क व्यापाऱ्यांकडून आकारले जाणार आहे.
नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ने UPI च्या व्यापारी व्यवहारांसाठी नवीन MDR रचना जाहीर केली आहे. या निर्णयामुळे UPI पेमेंट्सच्या नियमांमध्ये महत्त्वाचा बदल होणार आहे.
15 ऑक्टोबरपासून नवीन UPI नियम
नवीन नियम 15 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू होणार आहेत. ₹2,000 पर्यंतच्या Person-to-Merchant म्हणजेच P2M UPI व्यवहारांवर MDR लागू होणार नाही. तसेच व्यक्तीने दुसऱ्या व्यक्तीला केलेले Person-to-Person (P2P) UPI व्यवहार मोफतच राहतील.
म्हणजेच मित्राला, कुटुंबातील व्यक्तीला किंवा इतर व्यक्तीला UPI द्वारे पैसे पाठवताना या नव्या MDR मुळे अतिरिक्त शुल्क आकारले जाणार नाही.
₹2,000 पेक्षा जास्त पेमेंटवर किती चार्ज?
₹2,000 पेक्षा जास्त असलेल्या पात्र P2M व्यवहारांवर 0.4% MDR लागू होईल.
उदाहरण पाहूया:
| UPI व्यवहार | 0.4% MDR |
|---|---|
| ₹2,000 | MDR नाही |
| ₹3,000 | ₹12 |
| ₹5,000 | ₹20 |
| ₹10,000 | ₹40 |
| ₹25,000 | ₹100 |
| ₹50,000 | ₹200 |
| ₹75,000 | ₹300 |
| ₹1,00,000 | कमाल ₹300 |
₹75,000 किंवा त्यापेक्षा जास्त व्यवहारांसाठी MDR ची कमाल मर्यादा ₹300 प्रति व्यवहार ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे ₹75,000 पेक्षा मोठ्या पात्र व्यवहारावरही ₹300 पेक्षा जास्त MDR लागणार नाही.
ग्राहकांना UPI चार्ज भरावा लागणार का?
नाही.
या नव्या MDR चा थेट भार ग्राहकांवर टाकला जाणार नाही. शुल्क व्यापाऱ्यांच्या पेमेंट इकोसिस्टममध्ये आकारले जाणार आहे. बँकांना व्यापाऱ्यांकडून हा खर्च ग्राहकांकडून वसूल होऊ नये याची काळजी घेण्यास सांगण्यात आले आहे.
त्यामुळे एखाद्या दुकानात तुम्ही ₹5,000 चे सामान घेतले आणि UPI ने पेमेंट केले, तर ₹5,000 च्या पेमेंटवर ग्राहक म्हणून तुम्हाला वेगळे ₹20 MDR देण्याची अपेक्षा नाही.
Person-to-Person UPI पेमेंटवर चार्ज नाही
नव्या नियमांमध्ये P2P व्यवहारांना MDR मधून वगळण्यात आले आहे.
उदाहरणार्थ:
- मित्राला ₹5,000 पाठवणे
- कुटुंबातील व्यक्तीला ₹10,000 पाठवणे
- दुसऱ्या व्यक्तीला ₹50,000 पाठवणे
अशा P2P UPI व्यवहारांवर या नव्या MDR मुळे शुल्क लागणार नाही.
UPI QR Code पेमेंटवर काय परिणाम?
दुकानदाराच्या UPI QR Code वर केलेले व्यापारी पेमेंट P2M व्यवहाराच्या श्रेणीत येऊ शकते. त्यामुळे ₹2,000 पेक्षा जास्त पात्र व्यापारी व्यवहारांवर नवीन MDR लागू होऊ शकतो.
मात्र छोट्या व्यापाऱ्यांसाठीही काही सवलती ठेवण्यात आल्या आहेत. महिन्याला QR Code द्वारे ₹1 लाखांपर्यंत प्राप्ती करणाऱ्या छोट्या व्यापाऱ्यांना MDR मधून सूट देण्यात आली आहे.
काही सेवांसाठी ₹5 फ्लॅट MDR
काही विशिष्ट क्षेत्रांसाठी वेगळी शुल्क रचना ठेवण्यात आली आहे. रेल्वे, टेलिकॉम, विमा आणि इंधन यांसारख्या काही श्रेणींमध्ये ₹2,000 पेक्षा जास्त व्यवहारांसाठी ₹5 फ्लॅट MDR लागू होणार असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
हा UPI Tax आहे का?
नाही.
MDR म्हणजे Merchant Discount Rate. हे सरकारकडून ग्राहकांवर लावलेले UPI Tax नसून पेमेंट व्यवहाराच्या इकोसिस्टममध्ये आकारले जाणारे शुल्क आहे. हे शुल्क संबंधित बँका, पेमेंट अॅप्स आणि इतर पेमेंट सेवा पुरवठादारांमध्ये वितरित होणार आहे.
सामान्य UPI वापरणाऱ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?
नवीन नियमामुळे प्रत्येक UPI व्यवहारावर चार्ज लागणार नाही.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- ₹2,000 पर्यंतचे पात्र P2M पेमेंट — MDR नाही.
- P2P पेमेंट — MDR नाही.
- ₹2,000 पेक्षा जास्त पात्र P2M पेमेंट — 0.4% MDR.
- ₹75,000 किंवा त्यापेक्षा जास्त — कमाल ₹300 MDR.
- MDR चा थेट भार ग्राहकांवर टाकला जाणार नाही.
- काही विशिष्ट सेवांसाठी ₹5 फ्लॅट MDR लागू होईल.
- पात्र छोट्या व्यापाऱ्यांना MDR मधून सवलत आहे.
15 ऑक्टोबर 2026 पासून UPI वर सरसकट चार्ज लागणार नाही. नवीन शुल्क व्यवस्था मुख्यतः ₹2,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या पात्र Person-to-Merchant व्यवहारांसाठी आहे. या व्यवहारांवर 0.4% MDR लागू होईल आणि त्याची कमाल मर्यादा ₹300 असेल. मात्र ग्राहकांकडून हा MDR थेट आकारला जाणार नाही आणि P2P UPI व्यवहार पूर्वीप्रमाणे शुल्कमुक्त राहतील.